Pasożyty

Choroby pasożytnicze

Motylica wątrobowa

Motylica wątrobowa (Fasciola hepatica, syn. Distomum hepaticum). Dojrzałe pasożyty wątroby dochodzą często do 3 cm długości, a 1 cm szerokości, mają ciało spłaszczone, w kształtcie liścia, które na szerszym, przednim końcu posiada małą przyssawkę. Poniżej tej przyssawki przedniej w linii środkowej ciała po stronie brzusznej znajduje się otwór płciowy, pod którym znów znajduje się przyssawka druga, zwana brzuszną.  Ciało pokryte jest oskórkiem.

Motylica wątrobowa – cykl rozwojowy

Jaja pasożyta dostają się do przewodu pokarmowego żywiciela ostatecznego razem z żółcią, w następnym etapie wydalane są razem z kałem. Opuszczając organizm żywiciela mogą zachowywać żywotność od 2 nawet do 6 miesięcy. Pierwsze pokolenie larwalne czyli miracidium lub też dziwadełko wylęga się w zbiornikach wodnych. Ma ono dosyć dobrze rozbudowany układ nerwowy, posiada nawet dwie plamki oczne. Larwa w kolejnym etapie wnika do ciała wodnego ślimaka, gdzie przekształca się w kolejny typ larwy sporocystę. W dalszej kolejnosci namnażają się ostatnie dwa stadia larwalne czyli redia, drogą rozmnażania bezpłciowego, oraz cerkarie. Cały ten proces trwa mniej więcej 2 miesiące i w jego efekcie powstaje nawet 2000 cerkarii z jednego jaja. Cerkarie następnie opuszczają ślimaka i jeżeli w ciągu doby nie zostaną połknięte przez żywiciela ostatecznego, tracą ogonek i przymocowują się do roślin wodnych, gdzie otaczają się osłonką. Następnie cerkarie otorbiają się i przekształcają się w formę inwazyjną – metacerkarię. W tej postaci mogą przetrwać nawet 6 miesięcy w temperaturach spadających do -15 °C. Po zjedzeniu przez żywiciela ostatecznego metacerkarii razem z trawą, na której osiadły przedostają się one do przewodu pokarmowego żywiciela ostatecznego. W jelicie roślinożercy cysta otaczająca metacerkarię zostaje strawiona, uwolniona larwa przebija się przez ścianę jelita i razem z krwią dostaje się do przewodów żółciowych, gdzie dorasta i osiąga dojrzałość płciową.

Jaja pasożyta dostając się do układu pokarmowego żywiciela ostatecznego wgryzają się w błonę śluzową jelita i stąd dostają się w obręb drobnych naczyń krwionośnych. Krew żylna jelita prowadzi do wątroby i tu większość małych przyw osiąga swoje właściwe miejsce pobytu. W naczyniach wątroby pasożyty przebijają się przez ich ścianki, wędrują następnie przez miąższ wątroby i docierają do przewodów żółciowych, w których osiedlają się na stałe. Krew żywiciela jest doskonałym pokarmem i pasożyty mają jej pod dostatkiem. Wzrastają niezwykle szybko osiągając pełną dojrzałość. Zdarzają się sytuacje, że nie zawsze przywra potrafi odnaleźć właściwą drogę. Czasami prąd krwi niesie ją w obce dla niej miejsce w ustroju żywiciela i wtedy znajdujemy nieliczne motylice w innych narządach np. w płucach, w skórze, w komorach mózgu itd.

Dojrzała postać robaka żyje w przewodach żółciowych żywicieli ostatecznych czyli bydła natomiast żywicielem pośrednim jest jeden z gatunków ślimaka – błotniarka moczarowa. Żywicielem ostatecznym motylicy może być także człowiek.

Motylica wątroba – zarażenie i powikłania

Człowiek najczęściej zakaża się larwalną postacią motylicy pijąc wodę z rowów i stawków, w której bytują cerkarie, jak i gryząc i ssąc źdźbła traw na podmokłych łąkach lub nawet wysuszone siano. Wywołuje ona chorobę zwaną fasciolozą. Najgroźniejsze uszkodzenia jakie powodują te pasożyty to strata krwi żywiciela i wewnętrzne krwotoki, mechaniczne zaczopowanie przewodów żółciowych wątroby, podrażnianie i niszczenie miąższu wątroby, zbliznowacenia, powodujące w efekcie ciężkie schorzenie tego narządu. Również naczynia krwionośne wątroby ulegają chorobowym zmianom, które w przypadkach cięższego zakażenia mogą prowadzić nawet do śmierci pacjenta. Choroba ma charakter przewlekły, a dojrzałe motylice mogą żyć i parę lat w wątrobie żywiciela.

Motylica wątrobowa – objawy

Najczęstsze objawy tej choroby pasożytniczej, występujące u człowieka to zaburzenia trawienia, funkcji wątroby – np. nieprawidłowe wydzielanie żółci, a w skrajnym przypadku żółtaczka.

Motylica wątrobowa – rozpoznanie

Diagnoza fasciolozy opiera się na badaniach kału metodą sedymentacji oraz stwierdzeniu obecności jaj w kale.

Motylica wątrobowa – profilaktyka

Profilaktyka polega na kontrolowaniu wody pitnej, na pewno nie należy pić wody ze zbiorników, w których mogą istnieć przywry czyli stawy, jeziora i rowy, a także nie należy brać do ust traw ani roślin wodnych, na których również mogą przebywać larwy. Należy unikać także spożywania surowego mięsa, zwłaszcza wątroby.

Cykl rozwojowy motylicy wątrobowej:

Categories: M