Legionelloza

Czynnikiem etiologicznym legionelozy są bakterie z rodzaju Legionella. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową poprzez wdychanie zainfekowanego pałeczkami Legionella pyłu lub aerozolu wody w powietrzu, który pochodzi z urządzeń klimatyzacyjnych, nawilżaczy powietrza, natrysków, aparatury stomatologicznej itp. Bakterie te poznano dopiero w 1976 r. podczas poszukiwania przyczyn epidemii ciężkiego zapalenia płuc, która wybuchła wśród gości i personelu w jednym z hoteli w Filadelfii, w czasie zjazdu weteranów Legionu Amerykańskiego. Zachorowało wówczas 186 osób a 34 z nich zmarły.

Legionelloza to wieloukładowa choroba zakaźna, z objawami ze strony układu oddechowego, pokarmowego, moczowego i nerwowego. W cięższych przypadkach tej choroby występuje atypowe zapalenie płuc z wysoką ciepłotą ciała, kaszlem, niewydolnością oddechową, utratą przytomności lub splątaniem umysłowym. Choroba rozpoczyna się nagle prodromem, następnie rozwija się ciężkie zapalenie płuc, najczęściej obustronne z niewydolnością oddechową a także objawami związanymi z układem nerwowym. Statystycznie, wśród ciężkich zapaleń płuc choroba legionistów stanowi ok. 5-20 %., śmiertelność wynosi ok.10-20 %., a w przypadkach zakażenia nabytego w szpitalu wzrasta, nawet do 30-50 proc.

Na zakażenie pałeczką Legionella podatna jest cała populacja, zaś niektóre zawody wykonywane w specyficznym mikroklimacie zwiększają ryzyko wystąpienia infekcji.

Osoby narażone na infekcję w związku z wykonywaną pracą to głównie:

  • pracownicy ochrony zdrowia, w tym dentyści i personel pomocniczy, mikrobiolodzy, salowe, osoby obsługujące urządzenia do hydroterapii, pracownicy instytucji naukowych i ośrodków badawczych,
  • pracownicy ośrodków rekreacyjnych, w których prowadzona jest odnowa biologiczna,
  • osoby pracujące w pomieszczeniach klimatyzowanych
  • zawodowi kierowcy samochodów wyposażonych w klimatyzację
  • pracownicy platform wiertniczych
  • konserwatorzy urządzeń wodno-kanalizacyjnych, sprzątaczki, pokojówki, fryzjerzy, kosmetyczki.

Bakterie Legionella to tlenowe bakterie Gram-ujemne osiągające wymiary 0,3-0,9 µm 2-20 µm, nie tworzą zarodników, poruszają się dzięki biegunowo umieszczonej wici. Wszystkie są dobrze zaadaptowane do przeżycia w wodzie. Optymalna temperatura dla wzrostu wynosi 35°C, w temperaturze pokojowej nie rosną.

Epidemie hotelowe i szpitalne wiązały się z przeżywaniem Legionella w urządzeniach klimatyzacyjnych, do których stosuje się wodę, a że droga zakażenia jest wziewna, szerzenie układami klimatyzacyjnymi jest zrozumiałe. Toteż instytucje stosujące takie układy są zobowiązane do ich szczegółowego nadzoru i okresowego odkażania.

Oprócz układu oddechowego, wrotami zakażenia jest też przewód pokarmowy. Dla zapalenia płuc okres wylęgania wynosi 2-10 dni, najczęściej 5-6 dni. W postaci choroby w której nie występuje zapalenie płuc okres wylęgania wynosi zazwyczaj średnio 37 h.

Legionelloza – objawy: 

  • dreszcze,
  • gorączkę,
  • bóle mięśni,
  • bóle głowy,
  • utrata łaknienia,
  • bóle w klatce piersiowej,
  • suchy kaszel u części chorych przechodzący w wilgotny, z odkrztuszaniem śluzowej plwociny

Zapalenie płuc utrzymuje się zwykle tygodniami, zaś objawy przedmiotowe są bardzo podobne do tych w pneumokokowym zapaleniu płuc. U niemal połowy chorych pojawiają się zaburzenia świadomości, czasami występuje też stan majaczeniowy w pierwszym tygodniu choroby. Wielu chorym dokuczają bóle brzucha, wymioty, niekiedy biegunki, objawy móżdżkowe, często też stwierdza się względną bradykardię.

Legionelloza – rozpoznanie:

Zmiany płucne są widoczne podczas badania radiologicznego na początku jako drobne zagęszczenia, a wkrótce obejmują segment lub płat płuca. Ustępowanie tych zmian jest powolne i niekiedy skłania do wykonania bronchoskopii w celu wykluczenia nowotworu. Dosyć rzadko występują w tkance płucnej wysięki opłucnowe lub ropnie, OB jest przyspieszony, leukocytoza lekko zwiększona z przesunięciem w lewo. Badanie plwociny
podczas badania bakterioskopii rzadko daje możliwość znalezienia Legionella i to jedynie przy użyciu specjalnego barwienia. W celu zdiagnozowania choroby wykonuje się również test immunofluoroscencyjny plwociny i krwi, hodowlę bakterii z plwociny i krwi, badanie radioimmunologiczne moczu oraz badanie RTG klatki piersiowej.

Podstawą leczenia jest odpowiednia antybiotykoterapia.