Pasożyty

Choroby pasożytnicze

Glista ludzka

Glista ludzka – Ascaris – to pasożyt, który wywołuje chorobę zwaną glistnica, jest dużym robakiem obłym bytującym w świetle jelita cienkiego. Samiec osiąga długość około 15—25 cm, samica 40—42 cm. Jedynym żywicielem glisty ludzkiej jest człowiek. Ten sam gatunek glisty żyje u świni, jednak glisty z przewodu pokarmowego człowieka i świni są dwiema odrębnymi fizjologicznie rasami. Wiadomo bowiem, że larwy pochodzące z jaj glisty świni nie kończą swojego rozwoju w ustroju człowieka.

Do zakażenia tym robakiem dochodzi za pośrednictwem środowiska zewnętrznego - jaja glist znajdują się w glebie, wodzie, świeżych warzywach, owocach. Zakażeniu ulegają najczęściej dzieci, przenosząc do ust jaja glist. W pierwszym etapie cyklu rozwojowego glisty ludzkiej połknięte jaja dostają się do żołądka i jelit, gdzie po kilku godzinach przechodzą w stadium I – larwy, która pokonując naczynia chłonne lub krwionośne jelit dostaje się do żyły wrotnej, stąd do wątroby, a następnie przez tętnicę płucną lewą i prawą do płuc. Tu larwy rozrywają pęcherzyki płucne i już w II lub III stadium rozwojowym przedostają się do oskrzeli, tchawicy i jamy ustnej, po czym ponownie połknięte wracają do jelit. Cały rozwój od zakażenia jajami, aż do dojrzałości płciowej rozwijających się z nich glist trwa około pięciu tygodni.

Glista ludzka, podobnie jak większość obleńców pasożytniczych, z nielicznymi tylko wyjątkami, jest zwierzęciem rozdzielnopłciowym, a dymorfizm płciowy widoczny jest między innymi również w wielkości ciała. Oba końce ich ciała są cieńsze, przy czym u samca ostatni odcinek leżący poza odbytem zakrzywia się ostro w dół. Pasożyt ten jest koloru żółtawego z delikatnie różowawym odcieniem. Na końcu przednim znajduje się otwór ustny okolony trzema tzw. wargami. Glista żyjąc w jelicie cienkim człowieka odżywia się strawionym i przygotowanym już do resorpcji pokarmem, w pewnych wypadkach glista może pobierać także krew. U glist, podobnie jak u tasiemców nie ma gruczołów trawiennych – u pasożytów są one zbędne z racji tego, że pobierany jest już przerobiony i gotowy do wchłonięcia pokarm.

Glisty występujące w małych ilościach zazwyczaj nie powodują poważniejszych zaburzeń, czasami jednak nawet i wtedy mogą wywoływać szereg objawów chorobowych, a wszystko to ma związek z działaniem toksycznym, mechanicznym i drażniącym na tkanki żywiciela. Już podczas przemieszczania się larw Ascaris, pojawienie się większych ich ilości w płucach może powodować katar oskrzeli, krwawienie, a nawet zapalenie płuc. Jako postacie dorosłe mogą wywoływać nieżyt kiszek, bóle, biegunkę, podrażnienie wyrostka robaczkowego a nawet zatkanie, czyli okkluzję jelita.

U dzieci występują zaburzenia ze strony systemu nerwowego, w tym konwulsje, ataki epileptyczne itd. Bez wątpienia wszystkie te dolegliwości są efektem wydzielania przez glistę toksyn, które czasowo mogą zatruwać komórki nerwowe gospodarza. W przypadku, gdy nie wystąpiły żadne powikłania, prognoza nawet przy większej ilości pasożytów jest pomyślna.

Glista ludzka wywołuje w ciele człowieka chorobę, zwaną askariozą.  Przypadkowo można zarazić się również innymi, podobnymi gatunkami, które są pospolite u ssaków jak np. glista świńska (Ascaris suis), glista psia (Toxocara canis) czy glista kocia (Toxocara cati).

Jest to najczęśćiej występująca robacznica przewodu pokarmowego na świecie (około 1 mld ludzi zarażonych). Powikłania glistnicy są przyczyną aż około 20 tys. zgonów rocznie na świecie, szczególnie w krajach Trzeciego Świata. Najczęściej zakażenia występują w krajach z nierozwiniętym problemem kanalizacji. W Europie glistnicę stwierdza się sporadycznie, w Polsce także znikomo.

Glista ludzka – drogi zakażenia

  • niedomyte warzywa, nawożone ludzkimi fekaliami
  • zanieczyszczona woda (np. z jeziora, rzadziej z basenu)

Glistnica jelitowa daje wiele objawów. Osoby chore mogą odczuwać nadpobudliwość nerwową, uporczywy ból gardła, mają problemy ze snem, występują bóle brzucha i wątroby, które nie zawsze mają związek z jedzeniem, często występują też wzdęcia, zaparcia i tzw. kurczenia jelit, ssanie w brzuchu, chudnięcie, kaszel, obrzęki twarzy, zawroty głowy, niedokrwistość, duszności w spoczynku lub przy wysiłku, puste odbijanie, odbijanie goryczą, spadek aktywności oraz obniżenie zdolności do pracy.

Glista ludzka – rozpoznanie

Chorobę rozpoznaje się wykonując badanie kału podczas którego można stwierdzić czy znajdują się w nim jaja lub też cały pasożyt. Obecność jaj w kale można wykryć tylko wówczas gdy samice glisty ludzkiej osiągają dojrzałość płciową i zaczynają składać jaja, czyli ok. 2,5 miesiąca od zarażenia.

Glista ludzka – leczenie

Leczenie odbywa się pod ścisłym nadzorem lekarskim. Oprócz środków farmakologicznych bardzo ważna jest dieta – glisty nie lubią czosnku, świeżych porów, pestek z dyni i w rezultacie opuszczają przewód pokarmowy swojego żywiciela wraz z kałem.

Glista ludzka – profilaktyka

Zapobieganie askariozie polega przede wszystkim na:

  • przestrzeganiu higieny osobistej
  • dokładnym myciu warzyw i owoców pod bieżącą wodą
  • zabezpieczaniu gleby i wody przed dostaniem się do nich jaj glisty z kałem
  • unikaniu picia wody nie przegotowanej
  • unikaniu zabaw dzieci w brudnych miejscach (np. piaskownicy).
Categories: G