Pasożyty

Choroby pasożytnicze

Ameboza

Ameboza, inaczej pełzakowica (łac. amoebosis, entamoebosis) jest pasożytniczą chorobą inwazyjną przewodu pokarmowego, którą wywołuje pierwotniak z rodziny Entamoebidae – Entamoeba histolytica. Choroba ta może mieć przebieg zakażenia bezobjawowego, zakażenia z różnie nasilonymi objawami klinicznymi od łagodnej biegunki do dyzenterii, choroba może mieć przebieg przewlekły z okresem remisji i zaostrzeń na przemian, może mieć również postać pozajelitową z tworzeniem ropni. Nieleczona pełzakowica, a zwłaszcza jej ostra postać jelitowa może skończyć się nawet zgonem.

Najczęstszą drogą zakażenia jest drogą pokarmowa. Cysty pierwotniaka zostają połknięte razem z pożywieniem. Są one oporne na stężenie chloru obecnego w sieciach wodociągowych, mogą też znajdować się na powierzchni owoców i warzyw jedzonych na surowo. Pomimo tego, iż pasożyt pełzakowicy występuje globalnie, szczególnie narażone na zakażenie nim są osoby podróżujące do strefy tropikalnej, czyli do obszarów endemicznych.

Najczęściej występujące postacie amebozy to:

- Bezobjawowe przewlekłe wydalanie cyst z kałem

- Ostra pełzakowica jelitowa (czerwonka amebowa) – charakteryzuje się kolkowymi bólami brzucha, biegunką z dużą ilością śluzu oraz krwią w kale, nudnościami, wzdęciami a także podwyższoną temperaturą ciała. Ze strony jamy brzusznej występuje szeroki wachlarz objawów od niewielkiej tkliwości do mocno nasilonych bólów z objawami ogólnej toksemii (krążenie we krwi toksyn bakteryjnych). W badaniu morfologicznym krwi stwierdza się leukocytozę czyli zwiększoną liczbę białych krwinek.

- Przewlekła pełzakowica jelitowa – ma podobny przebieg do choroby zapalnej jelit, manifestuje się okresową biegunką z obecnością krwi i śluzu, nadwrażliwością jelit, spadkiem masy ciała, anemią i stanami podgorączkowymi.

- Amoeboma (ziarniniaki w kątnicy, pełzakowy guz okrężnicy) – może przyczyniać się do niedrożności kątnicy, a w badaniach może dawać obraz podobny do raka kątnicy. Najczęściej powstaje na tle przewlekłego pełzakowego zapalenia błony śluzowej.

- Ropień pełzakowy- powstaje jako ropień przerzutowy z jelita grubego. Może występować mimo tego, że wcześniej nie występowały objawy jelitowe. Najczęściej powstaje w wątrobie, ale także w opłucnej, osierdziu, wszczepić się w uszkodzoną skórę brzucha lub krocza. Najczęściej pojawiające się objawy to ból lub uczucie ucisku w okolicy ropnia, gorączka, dreszcze, osłabienie i spadek masy ciała.

Ameboza – rozpoznanie

By zdiagnozować zakażenie pełzakiem czerwonki należy wykonać preparaty bezpośrednie oraz barwione kału, w których natępnie mikroskopowo poszukuje się cyst pasożyta Entamoeba histolytica. Do potwierdzenia zakażenia pełzakiem czerwonki wymagane jest także badanie materiału genetycznego pierwotniaka ponieważ odkryto, że istnieją dwa gatunki pełzaków – Entamoeba dispar i Entamoeba moschkovskii – które pod wzgledem morfologicznym i mikroskopowy są identyczne z E. histolytica, ale nie są patogenne, a zakażenie nimi nie wymaga leczenia. W Polsce takie badanie wykonuje się w Zakładzie Parazytologii Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni. Każdy przypadek rozpoznania i leczenia pełzakowicy trzeba koniecznie zgłosić do Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Ci, którzy wracają do Polski po pobycie w krajach strefy tropikalnej muszą obowiązkowo wykonać badania parazytologiczne, m.in. w kierunku pełzakowicy. W leczeniu wykorzystuje się obecnie środki farmakologiczne.

Ameboza – zapobieganie:

  • Badania kału (szczególnie u osób wyjeżdżających i powracających ze strefy tropikalnej i subtropikalnej).
  • Dezynfekcja urządzeń sanitarnych.
  • Przestrzeganie higieny osobistej.
  • Ochrona wody przed stycznością z odchodami (szamba z dala od wody pitnej).
  • Gotowanie wody pitnej.
  • Ochrona przed muchami i innymi owadami np. osy.
Categories: A